معاون فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی: نیشابوررا باید یک «قطب فرهنگی مهم در ایران» بدانیم

به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا(، نشست معرفی برنامه‌های پایتخت کتاب جمعه (24 اردیبهشت‌ماه) با حضور سیدعباس صالحی (معاونت فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی)، سیدرضا صالحی امیری (رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران)، غلامحسین مظفری (فرماندار ویژه شهرستان نیشابور)، دکتر محمود اسعدی (پژوهشگر، نویسنده و دبیر چهره‌های ماندگار) و عباس کرخی (رئیس اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی نیشابور) در سرای اهل قلم بیست و نهمین دوره نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران در شهر آفتاب برگزار شد.

در این نشست، سیدعباس صالحی (معاون فرهنگی وزارت ارشاد) با اشاره به ویژگی‌های برجسته‌ای که نیشابور در تاریخ و فرهنگ ایران دارد افزود:  نیشابور، 5 ویژگی دارد که این شهر را شناسنامه‌دار می‌کند. البته خیلی از شهرهای ایران شناسنامه‌دار هستند اما نیشابور را باید در بالاترین سطوح به لحاظ فرهنگی قرار داد. این پنج ویژگی عبارت‌اند از قطب ادبی جهان اسلام و ایران، قطب دینی جهان اسلام و ایران، قطب هنری جهان اسلام و ایران و قطب علمی و فرهنگی معاصر ایران.

از نیشابور تا سن‌پترزبورگ: طرحی برای «پایتخت کتاب ایران» در نمایشگاه کتاب تهران

شهر نیشابور؛ با پیشینه و پشتوانه تاریخی و فرهنگی گرانسنگ؛ فرهنگ‌شهر نامدار حوزه تمدن ایرانی و اسلامی؛ و گرانیگاه تاریخ و فرهنگ خراسان؛ در جایگاه «پایتخت کتاب ایران»، در بیست و نهمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران حضور یافته است. برنامه‌های گوناگونی، در غرفه نیشابور در این نمایشگاه، به کوشش دست‌اندرکاران حوزه فرهنگ شهرستان،  پیش‌بینی شده که بی‌گمان، تاثیرات ارزشمندی در زمینه معرفی توانمندی‌های فرهنگی، ادبی و گردشگری نیشابور در این عرصه ملی و بین‌المللی خواهد داشت. همچنین؛ حضور رسمی نیشابور به عنوان «پایتخت کتاب ایران»، بستری برای فعال‌سازی «دیپلماسی شهری» نیشابور در بخش بین‌الملل نمایشگاه تهران است. این نوشتار به با توجه ویژه به فعال‌سازی پتانسیل نیشابور در بخش بین‌الملل، پیشنهاداتی را در این زمینه ارائه می‌نماید. 

استاندار: دانشمندان نیشابوری منظومه‌ای از جریان‌های فکری و معنوی را در جهان ایجاد کرده‌اند

این تصویر، تزئینی است

به گزارش خبرگزاری فارس از نیشابور، علیرضا رشیدیان در نخستین سمپوزیوم تخصصی هیپوفیز با رویکردی ادبی و عرفانی با عنوان «بازتاب هفت هورمون هیپوفیز در هفت شهر عشق عطار» در فرهنگسرای سیمرغ نیشابور اظهار کرد: نیشابور، ابرشهر تاریخی ایران، به‌ عنوان مرکز علمی و کانون اندیشه در جهان، همیشه زبانزد بوده است. وی تصریح کرد: بزرگان نیشابور سال‌ها عمر خویش را در راه معرفت صرف کردند و این شهر به‌وسیله این اقدامات علمی که در سطح جهان پهن‌شده است، گسترش‌یافته است.

استاندار خراسان رضوی تصریح کرد: سیل، زلزله و تاخت‌وتاز دشمنان نتوانسته است اندکی از عظمت این شهر بکاهد. وی تأکید کرد: نیشابور ققنوس‌وار برخاسته است و دوباره در جهان سربلند کرده است. وی افزود: بزرگانی مانند فضل بن شاذان، عطار، خیام و... در این شهر بوده‌اند که منظومه‌ای از جریان‌های فکری و معنوی را در جهان ایجاد کرده‌اند. رشیدیان ادامه داد: از طب، شعر و ادب، عرفان، ریاضی، نجوم و بسیار علم‌های دیگر را در این شهر به‌راحتی می‌توان یافت که در سطح جهان بی‌نظیر است. 

25 فروردین، روز ملی بزرگداشت شیخ فریدالدین عطار نیشابوری

شکوه ماندگار؛ فریمان، حلقه پیوند نیشابور و هرات

 

شهر فریمان، مرکز شهرستان فریمان، در فاصله حدود 135 کیلومتری جنوب غربی شهر نیشابور و در حدود 75 کیلومتری جنوب شهر مشهد، در استان خراسان رضوی واقع شده است. فریمان، یکی از مناطق دارای پیشینه تاریخی شایان در خراسان، به شمار می‌آید و بررسی‌های تاریخی، پیوندهای‌ تاریخی و فرهنگی عمیقی را میان فریمان و نیشابور، برای ما نمایان می‌سازد؛ با این پیشینه که منابع قدیم، هرات را دروازه نیشابور می‌دانسته‌اند، فریمان را باید با توجه به موقعیت جغرافیایی و پیشینه تاریخی آن، «پُل ارتباطی و حلقه پیوند دو کرسی خراسان بزرگ کهن (یعنی هرات و نیشابور)» دانست. با این نگاه؛ چنانکه روزی ارتباطات و تعاملات تنگاتنگ فرهنگی خراسان بزرگ احیا گردد؛ نیشابور و فریمان، نقش برجسته‌ای در آن رویداد شگرف و بازآفرینی شکوه فرهنگی خراسان بزرگ خواهد داشت. با این باور که احیای ارتباطات و پیوندهای کهن شهرهای خراسانی، ارتقا‌دهنده و هم‌افزاینده تعاملات، مناسبات و همکاری‌های کشورمان با کشور دوست و همسایه (افغانستان) است؛ نوشتار پیش روی، به گونه‌ای اشاره‌وار به شناخت فریمان و پیوندهای تاریخی فریمان و نیشابور می‌پردازد و در پایان با یک پیشنهاد توسعه‌ای مشترک برای دو شهرستان نیشابور و فریمان، به سرانجام می‌رسد.  

نیشابور، پایتخت فرهنگی خراسان

- خراسان و ریشه‌های ژرفناک آن؛

«خُراسان»؛ «خاور‌زمین»؛ «سرزمین خورشید»؛ در جغرافیای کهن، منطقه‌ای است که به طور سنتی به سرزمین‌های شرق کویر نمک تا ترکستان و هندوستان در شرق و ماوراءالنهر در شمال و به سرزمین‌های فراسوی هرات در جنوب، محدود بوده است. خراسان از زمان ساسانیان به این سوی، نامی سنتی و کلی برای اشاره به نواحی شرقی ایران امروزی و بخش‌هایی عمده از کشورهای افغانستان، تاجیکستان، ازبکستان، ترکمنستان و بخش‌هایی از قرقیزستان امروزی به کار می‌رفته است. خراسان، یکی از سرزمین‌های گرانمایه و نامدار «ایران فرهنگی» و میراث فرهنگی، معنوی، تاریخی و حافظه جهانی مشترک ایران و همسایگاه خاوری آن است که سهم سترگی در تمدن و فرهنگ بشری داشته. خراسان، در دوران پیش از اسلام، خاستگاه امپراتوری اشکانی پارتیان و در دوران اسلامی، خیزشگاه حکومت‌های ایرانی چون طاهریان و صفاریان و سامانیان بوده و مهد پیدایش و پرورش زبان فارسی دری و پایگاه بزرگترین دانشمندان تمدن ایران، جهان اسلام و دنیای سده‌های نخستین و میانه هجری است. 

نیشابور؛ ققنوس کتاب، سیمرغ فرهنگ (طرحی برای پایتخت کتاب ایران)

- نیشابور، پایتخت کتاب ایران:

در پی آیینی که در هفدهم اسفندماه 1394 در تالار وحدت (تهران) و با حضور اسحاق جهانگیری (معاون اول رئیس جمهور)، علی جنتی (وزیر فرهنگ وارشاد اسلامی)، سعداله نصیری قیداری (سرپرست کمیسیون ملی یونسکو- ایران)، سیدرضا صالحی امیری (رئیس کتابخانه ملی ایران)، سید عباس صالحی؛ (معاون امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی) و جمعی از مردم فرهنگ‌دوست و مسولین برگزار گردید، شهر نیشابور، توانست پس از رقابت با 99 شهر کشور در مرحله مقدماتی و 15 شهر، در مرحله نهایی، عنوان «پایتخت کتاب ایران» را از آن خود نماید. (آگاهی بیشتر)

رییس اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی نیشابور در این باره، گفته است: «به دلیل اجرای مناسب برنامه‌های سال گذشته، تدوین و ارائه برنامه‌های نوآورانه، مشارکت‌جویانه، موثر و منسجم، توجه به پیشینه فرهنگی و استفاده از ظرفیت‌های بخش خصوصی، تشکل‌های مردمی، صنایع و مراکز ورزشی و فرهنگی؛ لوح افتخار دو وزیر کشور و فرهنگ و ارشاد اسلامی و لوح تقدیر کمیسیون ملی یونسکو به همراه تأسیس یک باب کتابخانه، تسهیلات مناسب برای تأسیس، نوسازی و تجهیز کتاب‌فروشی‌ها و مراکز توزیع و حمایت از طرح‌های برگزیده ترویج کتاب‌خوانی توسط بانک و بنیاد ملت و ۲۰ میلیارد ریال اعتبار فرهنگی از سوی استانداری خراسان رضوی اهدا شد به رئیس اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی، فرماندار، دبیر انجمن مردمی سیمرغ و شهردار به نمایندگی از مردم فرهیخته و کتاب‌دوست شهر تاریخی نیشابور به عنوان پایتخت کتاب ایران.» (متن کامل خبر) 

جغرافیای جوین، و پیوندهای فرهنگی آن با نیشابور (از دیدگاه یاقوت حموی)

گویان و  پیوندهای فرهنگی:

جوین یا گویان، سرزمینی است گسترده و حاصلخیز در خراسان؛ که در جغرافیای امروز، شهرستان‌های جغتای و جوین و حدی از باختر و خاور این دو شهرستان را در بر می‌گیرد. «آزادوار»، «فریومد»، «آق‌قلعه»، «جغتای» و «نقاب»، از مراکز عمده حاکمیتی و اداری این سرزمین، از روزگاران کهن تا امروز بوده و دو شهر «جغتای» و «نقاب»، مراکز دو شهرستان‌ عمده دشت جوین در امروز، یعنی شهرستان‌های «جغتای» و «جوین»، می‌باشند. جوین، از دوران‌های کهن همواره، حلقه ارتباطی میان بسطام و نیشاپور (ابرشهر) بوده و قرارگیری این نقاط، در مسیر جاده تاریخی ابریشم، ژرفا و بار فرهنگی تعاملات آنان را، عمق و محتوای ویژه‌ای بخشیده است. این پیوندها و همبستگی‌های  فرهنگی که ریشه در تاریخ پُردرازنای مشترک مردمان نیشابور، جوین و بسطام دارد، میراثی گرانبها و سرمایه‌ای ارجمند در راستای همکاری‌های ژرف و گسترده میان این سه کهن‌دیار نامدار خاوران ایران به شمار می‌آید. در اینجا، همراه با معرفی مختصر یکی از جغرافیدانان بزرگ قرن ششم و هفتم هجری و اثر معروف وی، ترجمه فارسی بخشی از کتاب او که به «جوین و مشاهیر آن» پرداخته است را بازخوانی می‌نماییم.