چهره جهانی خیام

بیست و هشتم اردیبهشت؛ 

روز ملی بزرگداشت حکیم عمر خیام نیشابوری

سخنرانی مرتضی کیوان هاشمی درباره جایگاه جهانی خیام 

 اردیبهشت‌ماه ۱۳۹۳؛  دانشگاه هنر تهران

---

پایگاه جامع‌ خیام‌شناسی

در جهان خیام به عنوان یک شاعر، ریاضیدان و اخترشناس شناخته شده‌است. هرچند که اوج شناخت جهان از خیام را می‌توان پس از ترجمه شعرهای وی به وسیله ادوارد فیتزجرالد دانست. این در حالی است که بسیاری از پژوهشگران شماری از شعرهای ترجمه‌شده به وسیله فیتزجرالد را سروده خیام نمی‌دانند و این خود سبب تفاوت‌هایی در شناخت خیام در نگاه ایرانی‌ها و غربی‌ها شده‌است. تأثیرات خیام بر ادبیات غرب از مارک تواین تا تی. اس الیوت او را به نماد فلسفه شرق و شاعر محبوب روشنفکران جهان تبدیل کرده ‌است.

در سال ۱۸۷۵ «گارسن دوتاسی»، خاورشناس معروف فرانسوی، تعداد ۱۰ رباعی از خیام را به فرانسه برده بود ولی ۱۰ سال بعد کنسول فرانسه که زبان فارسی را خوب می‌دانست ولی به فلسفه و اندیشه و اعتقاد خیام آگاهی نداشت، خیام را یک «صوفی» معرفی کرد و تعداد زیادی از رباعیات خیام و منسوب بدو را به فرانسه برد. همین بی‌خبری از فکر خیام موجب شد که تئوفیل گوتیه او  را شاعری رند حساب کند. نظر گوتیه نسبت به خیام و شرح و تفصیل اشعارش موجب شد که فرانسویان نسبت به این شاعر ایرانی علاقهٔ زیادی نشان دهند. / ولادیمیر پوتین، مارتین لوتر کینگ و آبراهام لینکن همیشه قبل از خواب رباعیات خیام می‌خواندند.

خیام در چهارتاقی دانشمندان ایرانی

دولت جمهوری اسلامی ایران در ژوئن ۲۰۰۹ به عنوان نشانی از پیشرفت علمی صلح‌آمیز ساختمان-مجسمه‌ای به شکل چهارتاقی که ترکیبی از سبک‌های معماری و تزئینات هخامنشی و اسلامی در آن دیده می‌شود را به دفتر سازمان ملل متحد در وین هدیه داد که در محوطهٔ آن در سمت راست ورودی اصلی قرار داده شده‌است. در این چهارتاقی مجسمه‌هایی از چهار فیلسوف ایرانی خیام، ابوریحان بیرونی، زکریا رازی و ابوعلی سینا قرار دارد. 

نیشابور در کتاب تصویری «شهرهای راه ابریشم»؛ به زودی ...

به گزارش وبگاه گیلان آنلاین- «الهام آزمند» بانوی هنرمند گیلانی، کتاب مجموعه تصاویر «شهرهای راه ابریشم» در برگیرنده تصاویری از شهرهای ایران که در مسیر جاده ابریشم بوده اند را تهیه می‌کند. جاده ابریشم در ایران بر اساس محور شرقی - غربی به خراسان امروز وارد شده و از مسیر شهرهای توس، نیشابور، سبزوار، شاهرود، دامغان، سمنان به ری باستان می‌رسیده و از ری که شهری بزرگ بود به سوی قزوین و از آنجا به دو شاخه تقسیم ‌می‌شد.

براساس منابع مهم تاریخی و مراجع جهانی، این اصلی‌ترین راهی است که مورد تأیید قرار گرفته و قرار است تا این هنرمند برای نخستین بار در کشور، با استفاده از مشاوران مختلف، اقدام به تهیه مجموعه تصاویر از این شهرها کند. این اقدام در راستای هرچه بیشتر شناساندن این شهرها و ظرفیت های گردشگری آنها با تکیه بر نقشی که در راه ابریشم ایفا می‌کرده‌اند، با هدف جذب گردشگر است.

گرامیداشت زنده‌یاد استاد «پرویز مشکاتیان» در فرهنگسرای ارسباران تهران

شصت و سومین زادروز استاد پرویز مشکاتیان پیشکسوت موسیقی ایران شنبه 23 اردیبهشت ساعت 18 با حضور هنرمندان و پیشکسوتان موسیقی در فرهنگسرای ارسباران تهران برگزار می‌شود. به گزارش گروه فرهنگی آنا از روابط عمومی فرهنگ‌سرای ارسباران، در این برنامه فعالیت‌های استاد مشکاتیان در عرصه موسیقی ایران بررسی می‌شود. پخش کلیپ، اجرای آثاری از پرویز مشکاتیان با هنرمندی گروه موسیقی «نهیب» به سرپرستی محمدرضا بنایی بخش هایی از این برنامه است .

پرویز مشکاتیان (متولد ۱۳۳۴ در نیشابور) مقدمات موسیقی را از شش سالگی نزد پدرش حسن مشکاتیان استاد سنتورنوازی متبحر در نواختن ویولن و سه‌تار فراگرفت. وی یادگیری موسیقی را در نیشابور همراه با تحصیل دنبال کرد و در سال ۱۳۵۳ وارد دانشکده هنرهای زیبا در دانشگاه تهران شد و به آموختن ردیف میرزا عبدالله نزد نور علی خان برومند و دکتر داریوش صفوت پرداخت. 

«شب آلبر کامو» در نیشابور

آلبر کامو (Albert Camus) رمان‌نویس، نمایشنامه‌نویس و مقاله‌نویس مشهور فرانسوی است که در الجزایر، زاده شده است. در ایران از آثار این نویسنده سرشناس فرانسوی، آثار پرشماری به فارسی، ترجمه شده است. رمان «بیگانه» با ترجمه مرحوم جلال آل احمد و مرحوم علی‌اصغر خبره‌زاده، منتشر شد و بعد از آن هم هشت بار دیگر ترجمه شد. «سقوط» 6 بار، «طاعون» 5 بار، «کالیگولا» 4 بار و «افسانه سیزیف» هم 4 بار برگردان فارسی شدند که از اقبال فارسی‌خوانان به کار این نویسنده نامدار حکایت می‌کند.

نیشابور، با پیشینه غنی در تاریخ فرهنگ و ادب ایران‌زمین، قطب فرهنگی و ادبی خراسان به شمار می‌آید. به نقل از وبگاه روزنامه ایران: «شب آلبر کامو» نویسنده و روزنامه‌نگار فرانسوی‌ در نیشابور به همت انجمن داستان این شهرستان برگزار شد. در این نشست ادبی که یکشنبه 17 اردیبهشت و در حضور جمعی از اهالی و فرهنگ دوستان برگزار شد دو اثر این نویسنده شهیر، به نام‌های «طاعون» و «بیگانه» مورد نقد و بررسی قرار گرفت. 

احداث کنارگذر جنوبی، گام بزرگ و زیرساخت راهبردی در راستای توسعه نیشابور

شهر تاریخ و فرهنگ؛ کهن‌شهری همواره حاضر در بستر تاریخ؛ گرانیگاه هویت خراسان که سرزمین خاوران، فراز شکوه و بزرگی را با او به منصه ظهور رسانده و می‌رساند؛ سخن گفتن از نشابور، صرفا سخن گفتن از آیینه و تندیس تاریخ و فرهنگ مشرق ایران نیست؛ بلکه سخن گفتن از توانمندی‌ای است؛ بخشی نهفته و بخشی پیدا، که بازآفرینی شکوه فرهنگی پُردرخشناک سرزمین خورشید را در سپهر تمدنی ایران‌زمین، در پیشِ چَشم و در خزانه توان دارد و به گواه بارهای بسیار و تکرارهای مکرر حیات تاریخی‌اش، این دیار را توان تمدن‌آفرینی شکوهنده هست. توانی که باید آن را بازشناخت، بازیافت و بازپروَرد ... آنگاه است که نشابور، ققنوس تاریخ ایران، سیر و سلوک سیمرغی خراسان را باز می‌آغازد ... یکی از بنیادهای توان‌افزایی نشابور-زمین، بازیابی توانمندی‌های مواصلاتی و ارتباطی آن است.

1. دهلیز مشرق و کانون مواصلاتی خراسان:

«دهلیز مشرق» یکی از عنوان‌هایی است که در اشاره به «نیشابور»، در کتاب‌های تاریخ ثبت شده؛ از آن روی، که این شهر، با موقعیت ممتاز جغرافیایی ممتاز (پای گرفته در پناه‌دامان مهربان کوهستان بینالود؛ واقع شده در جغرافیای مرکز سرزمینی از ایران معاصر، که امروزه «خراسان»ش می‌شناسیم) همواره کانون مواصلاتی ایران به مشرق‌زمین، و سرزمین‌های شرقی فراسوی ایران به مغرب بوده است. این راه‌های شریانی که از روزگاران کهن به کانون مواصلاتی شهر نیشابور می‌رسیده‌اند و خراسان را به سرتاسر سرزمین‌های شرق تا غرب و شمال تا جنوب متصل می‌نموده‌اند. عمده‌راه‌های این شبکه مواصلاتی، که در کتاب‌های کهن تاریخ و جغرافیای قدیم، از آن‌ها یاد شده عبارتند از:

- راه نیشابور به توس، هرات و شرق خراسان بزرگ

- راه نیشابور به خبوشان (قوچان)، مرو و آسیای مرکزی

- راه نیشابور به اسفراین و شمال (دریای مازندران)

- راه نیشابور به جوین (شاخه‌ای به بیهق)، قومس، ری، همدان و آذربایجان و بغداد (جاده ابریشم)

- راه نیشابور به ترشیز (کاشمر) و تون (فردوس) و یزد و شیراز و اهواز

- راه نیشابور به قهستان (خراسان جنوبی) و سیستان و کرمان  

هنر و صنعت فرش دستباف؛ شاخص نیشابور در رکوردهای جهانی گینس

گینس (Guinness World Records)؛ کتابی مرجع و دارای مجموعه‌ای از رکوردهای بین‌المللی است. این رکوردها شامل دستاوردهای انسان و پدیده‌های طبیعی است. کتاب «رکوردهای جهانی گینس»، هر سال با اطلاعات جدید تجدید چاپ می‌شود، و خود رکورددار پرفروش‌ترین سری کتاب کپی‌رایت جهان است. ایران، دارای بیش از 36 رکورد ثبت شده در گینس می‌باشد که در میان ‌آن‌ها، رکوردهای «بزرگترین تولید‌کننده فیروزه جهان» و «بزرگترین تولید کننده و صادر کننده فرش های دست بافت (75% کل تولید جهانی)» پیوند مستقیمی با «نیشابور» دارد. فیروزه نیشابور، برند جهانی ایران در صنعت و تجارت سنگ‌های قیمتی است؛ و هنر و صنعت فرش نیشابور نیز با خلق بزرگترین فرش‌های دست‌باف جهان، افتخار صنعت فرش ایران در گینس و در عرصه جهانی به شمار می‌آید. بزرگترین فرش جهان؛ به دست هنرمندان نیشابوری و در سه کارگاه در شهرستان نیشابور، به سفارش شرکت سهامی فرش ایران، برای مسجد شیخ زاید در شهر ابوظبی، پایتخت کشور امارات متحده عربی، بافته شده است. مسجد یادشده بعد از مسجدالحرام و مسجدالنبی در عربستان، سومین مسجد بزرگ جهان می‌باشد. 

جاده نیشابور به کاشمر به جاده اصلی و شریانی تبدیل می‌شود

پایگاه خبری کوهسرخ در 26 فروردین 1396 از رایزنی‌ها و برنامه‌هایی برای تبدیل جاده نیشابور-کاشمر به جاده اصلی و شریانی خبر داد. این جاده به طول 130 کیلومتر است که 60 کیلومتر آن، در حوزه استحفاظی کاشمر و 70 کیلومتر، در حوزه استحفاظی نیشابور قرار دارد. این جاده، زیرساخت ارتباطی و مواصلاتی نیشابور و کاشمر، از شهرستان‌های عمده و تاریخی شمال شرق کشور است و سهم بزرگی در تعاملات تجاری، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی این دو منطقه کهن خراسان را برعهده دارد. جاده نیشابور – کاشمر افزون بر پیوند دادن دو شهرستان دارای جاذبه‌های گردشگری شاخص فرهنگی، تاریخی و زیارتی در سطح استانی و کشوری، در مسیر و کناره خود نیز دارای جاذبه‌های طبیعی (اقلیم کوهستانی و کویری) شایانی است. از مهم‌ترین جاذبه‌های گردشگری مسیر این جاده، منطقه حفاظت شده رئیسی (دارای موافقت اولیه تبدیل به پارک ملی) است. در ادامه، تصویر گزارش قدس، با عنوان «جاده نیشابور - کاشمر به مسیر اصلی تبدیل می‌شود»، که در پایگاه خبری کوهسرخ منتشر شده، می‌آید.

استاد جلال مقدم؛ از پیشکسوتان سینمای نوین ایران

29 فروردین؛ سالروز درگذشت استاد جلال مقدم

او را چنین توصیف کرده‌اند: 

«کارگردانی خوش‌فکر که فراتر از زمانه‌اش می‌اندیشید.»

«تئوری‌های مقدم اگر چه در جایی ثبت نگردید 

اما به‌جرات می‌توان گفت که در تاریخ سینمای ایران، 

کمتر کارگردانی مثل او وجود دارد که ‌به زبان سینما تسلط ‌داشته ‌باشد.»

جلال مقدم (کارگردان، منتقد، فیلم‌نامه‌نویس و بازیگر سینما)، متولد 10 اردیبهشت 1308 در نیشابور؛ او با نوشتن نقدی بر یک فیلم کانادایی از اوایل دهه 1330 شروع به همکاری با مطبوعات کرد و در مجله هایی از قبیل «پیک سینما» و «آتشبار» نقد می‌نوشت و فعالیت در سینمای حرفه‌ای را از سال 1337 با فیلم «جنوب شهر» به عنوان نویسنده آغاز کرد. از سال 1347 مشاور قطبی در رادیو و تلویزیون ایران بود. مقدم پس از یک تصادف شدید در تاریخ 29 فروردین 1375درگذشت.

برای آشنایی بیشتر با زنده‌یاد استاد جلال مقدم و فعالیت‌های هنری او، نوشتارهای زیر را ببینید:

بانی‌فیلم: روزگار تلخ فیلمسازی که زیاد می‌دانست

جام جم: جلال مقدم، مهجور و قدر ندیده

فرهنگ و هنر: اگر انسان کاملی بودم، هیچگاه فیلمساز نمی‌شدم